បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ (ថ្ងៃបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ)

ពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ

ទីតាំង៖ តាមវត្តអារាមនានានៅទូទាំងប្រទេស

ពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ គឺជាពិធីបុណ្យសាសនាដ៏ធំ និងសំខាន់បំផុតមួយក្នុងចំណោមបុណ្យព្រះពុទ្ធសាសនាទាំងអស់ ដែលត្រូវបានប្រារព្ធឡើងដើម្បីឧទ្ទិសកុសលជូនដល់បុព្វបុរស និងសាច់សាលោហិតដែលបានចែកឋានទៅ។ នេះគឺជាពេលវេលាដ៏វិសុទ្ធបំផុតនៅក្នុងប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនាខ្មែរ។

បុណ្យនេះមានរយៈពេល ១៥ ថ្ងៃ ដែលហៅថា កាន់បិណ្ឌ ជាពេលវេលាដែលប្រជាជនទៅវត្តនៅព្រលឹមស្រាងៗ ដើម្បីប្រគេនចង្ហាន់ បោះបាយបិណ្ឌ និងបួងសួងដល់ព្រះសង្ឃសម្រាប់វិញ្ញាណក្ខន្ធបុព្វបុរស។ ថ្ងៃចុងក្រោយ ដែលហៅថា ថ្ងៃភ្ជុំបិណ្ឌ គឺជាថ្ងៃឈប់សម្រាកផ្លូវការដ៏សំខាន់។

ប្រពៃណីទូទៅរួមមាន៖

• ការទៅវត្តអារាម និងធ្វើចង្ហាន់ប្រគេនព្រះសង្ឃ

• ការបួងសួងដល់វិញ្ញាណក្ខន្ធបុព្វបុរស

• ការនាំយកអាហារ និងបច្ច័យទៅវត្ត

• ការជួបជុំសមាជិកគ្រួសារដើម្បីរំលឹកដល់មនុស្សជាទីស្រឡាញ់

វត្តអារាមធំៗក្នុងទីក្រុងដូចជាភ្នំពេញ ក្លាយជាកន្លែងដ៏មមាញឹកបំផុតក្នុងអំឡុងពេលនេះ ដោយមានមនុស្សរាប់ពាន់នាក់ចូលរួមក្នុងពិធីសាសនា និងការជួបជុំសហគមន៍។

ប្រវត្តិនៃពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ

យោងតាមកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌមានតាំងពីបុរាណកាលមកម្ល៉េះ។ ប៉ុន្តែ កាលពីមុនមិនត្រូវបានគេហៅថាបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌនោះទេ។ កាលនោះ ពិធីនេះត្រូវបានបែងចែកជាពីរដំណាក់កាល៖ ដំណាក់កាលទី១ ចាប់ពីថ្ងៃ១រោច ដល់ថ្ងៃ១៤រោច ខែភទ្របទ ដែលហៅថា បិណ្ឌ (បិណ្ឌតាមថ្ងៃ) និងដំណាក់កាលទី២ ប្រារព្ធនៅថ្ងៃ១៥រោច ខែភទ្របទ ដែលហៅថា បុណ្យភ្ជុំ។ បច្ចុប្បន្ន ពិធីទាំងពីរនេះត្រូវបានរួមបញ្ចូលគ្នា ហើយហៅថា បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ។

មូលហេតុនៃការប្រារព្ធពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ

កាលពីសម័យបុរាណ ពិធីនេះត្រូវបានរៀបចំឡើងដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ចង្ហាន់ដល់ព្រះសង្ឃក្នុងអំឡុងពេលចូលវស្សាដែលមមាញឹកនឹងការសិក្សាធម៌វិន័យរយៈពេល ៣ ខែ។ យោងតាមគម្ពីរបុរាណ បានកត់ត្រាថា ក្នុងរដូវវស្សាមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង និងផ្គររន្ទះ ដែលធ្វើឱ្យព្រះសង្ឃពិបាកក្នុងការនិមន្តបិណ្ឌបាត។ ហេតុដូច្នេះហើយ ពុទ្ធបរិស័ទបានរៀបចំពិធីនេះឡើង ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ដល់ព្រះសង្ឃជារៀងរាល់ថ្ងៃរហូតដល់ចប់រដូវវស្សា។ ម៉្យាងវិញទៀត ពិធីនេះធ្វើឡើងដើម្បីឧទ្ទិសកុសលដល់ញាតិទាំង ៧ សន្តាន ដែលបានចែកឋានទៅ។ តាមរយៈអានុភាពនៃសង្ឃ និងការធ្វើទាន សាច់ញាតិដែលកំពុងសោយទុក្ខ លំបាកវេទនា កើតជាប្រេតមានកម្មធ្ងន់រងទុក្ខដោយការស្រេកឃ្លាន នឹងត្រូវបានរួចផុតពីទុក្ខទោសទាំងពួង។

ការរៀបចំពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ

សម្រាប់បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌនេះ បុព្វបុរសខ្មែរបានរៀបចំរយៈពេល ១៥ ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃ១រោច ដល់ថ្ងៃ១៥រោច ខែភទ្របទ។ ក្នុងរយៈពេល ១៤ ថ្ងៃនៃថ្ងៃកាន់បិណ្ឌ ពុទ្ធបរិស័ទនៅតាមវត្ត ជាពិសេសវេននីមួយៗដែលត្រូវបានបែងចែកជាក្រុម នឹងរៀបចំចម្អិនបបរ ឬម្ហូបអាហារផ្សេងៗ។ នៅពេលឮសូរជួង ឬស្គរ មនុស្សនៅក្នុងវេននីមួយៗត្រូវចាប់ផ្ដើមធ្វើនំ ចម្អិនអាហារ។ ចាស់ទុំក្នុងក្រុមត្រូវជ្រើសរើសផ្ទះមួយដើម្បីជួបជុំគ្នារៀបចំចង្ហាន់។ បន្ទាប់ពីរៀបចំរួច ពួកគេត្រូវទៅវត្តដើម្បីស្ដាប់ព្រះសង្ឃសូត្រធម៌ ដូចជា ធម្មចក្កប្បវត្តនសូត្រ និងបរាភវសូត្រជាដើម។

ចំណែកឯកូនចៅនៅផ្ទះ ត្រូវខិតខំចម្អិនអាហារ និងរៀបចំចង្ហាន់ឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមមុខម្ហូបនីមួយៗ។ នៅពេលព្រះអាទិត្យរះក្នុងពេលព្រឹក គ្រប់គ្នាត្រូវរៀបចំខ្លួន និងនាំយកចង្ហាន់ទៅវត្ត។ នៅក្នុងវត្ត អាចារ្យត្រូវរៀបចំពិធីរាប់បាតនៅលើសាលា។ បន្ទាប់មក អាចារ្យដែលជាអ្នកដឹកនាំ ត្រូវនាំពុទ្ធបរិស័ទវេរចង្ហាន់ប្រគេនព្រះសង្ឃ។ នៅពេលព្រះសង្ឃឆាន់រួច អ្នកដឹកនាំវេននីមួយៗត្រូវរៀបចំអាហារសម្រាប់ប្រគេនព្រះចៅអធិការវត្ត ក៏ដូចជារៀបចំបាយទឹកជូនដល់ភ្ញៀវដែលបានអញ្ជើញមកវត្តក្នុងថ្ងៃវេនរបស់ពួកគេផងដែរ។