សារមន្ទីរឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែង

សារមន្ទីរឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែង ឬហៅខ្លីថា ទួលស្លែង (មានន័យថា «ទួលនៃដើមស្លែង») គឺជាសារមន្ទីរដែលកត់ត្រានូវប្រវត្តិនៃការប្រល័យពូជសាសន៍នៅកម្ពុជា។ ទីតាំងនេះស្ថិតនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ដែលអតីតកាលជាសាលាមធ្យមសិក្សា ហើយត្រូវបានប្រើប្រាស់ជា មន្ទីរសន្តិសុខ ២១ (ស-២១) ដោយរបបខ្មែរក្រហមចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៧៥ រហូតដល់ការដួលរលំក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៩។ ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៧៦ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧៩ មនុស្សប្រហែល ២០,០០០ នាក់ត្រូវបានឃុំខ្លួននៅទួលស្លែង ហើយវាគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលធ្វើទារុណកម្ម និងប្រហារជីវិតមួយ ក្នុងចំណោមមជ្ឈមណ្ឌលពី ១៥០ ទៅ ១៩៦ កន្លែង ដែលបង្កើតឡើងដោយខ្មែរក្រហម និងប៉ូលីសសម្ងាត់ដែលគេស្គាល់ថាជា សន្តិបាល។

នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០១០ អង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា (សាលាក្តីខ្មែរក្រហម) បានកាត់ទោសប្រធានមន្ទីរឃុំឃាំងនេះ គឺលោក កាំង ហ្គេកអ៊ាវ (ហៅ ឌុច) ពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ និងការរំលោភបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើអនុសញ្ញាទីក្រុងហ្សឺណែវឆ្នាំ ១៩៤៩។ គាត់បានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី ២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២០ ខណៈពេលកំពុងអនុវត្តទោសជាប់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ដើម្បីរៀបចំកន្លែងសម្រាប់ជនរងគ្រោះនៃការបោសសម្អាតផ្ទៃក្នុង ដែលខ្មែរក្រហមចាត់ទុកថាមានសារៈសំខាន់ មជ្ឈមណ្ឌលឃុំឃាំងថ្មីមួយត្រូវបានគ្រោងទុកនៅក្នុងអគារដែលពីមុនគេស្គាល់ថាជា វិទ្យាល័យទួលស្វាយព្រៃ (ដាក់ឈ្មោះតាមព្រះបុព្វបុរសនៃព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ)។ អគារទាំងប្រាំនៃមជ្ឈមណ្ឌលនេះ ត្រូវបានបំប្លែងទៅជាមន្ទីរឃុំឃាំង និងមជ្ឈមណ្ឌលសាកសួរនៅខែមីនា ឬមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៦។ ខ្មែរក្រហមបានប្តូរឈ្មោះមជ្ឈមណ្ឌលនេះថា «មន្ទីរសន្តិសុខ ២១» (ស-២១) ហើយការកសាងបានចាប់ផ្តើមដើម្បីបន្សាំពន្ធនាគារសម្រាប់អ្នកទោស៖ អគារត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយរបងលួសបន្លាដែលមានចរន្តអគ្គិសនី, បន្ទប់រៀនត្រូវបានបំប្លែងទៅជាបន្ទប់ឃុំឃាំងតូចៗ និងបន្ទប់ធ្វើទារុណកម្ម ហើយបង្អួចទាំងអស់ត្រូវបានបិទដោយដែកចម្រឹង និងលួសបន្លា ដើម្បីការពារការរត់គេចខ្លួន និងការធ្វើអត្តឃាត។

ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៧៦ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧៩ មនុស្សប្រហែល ២០,០០០ នាក់ត្រូវបានឃុំខ្លួននៅទួលស្លែង (ចំនួនពិតប្រាកដមិនត្រូវបានគេដឹងឡើយ)។ ក្នុងពេលណាមួយ មន្ទីរឃុំឃាំងនេះមានអ្នកទោសចន្លោះពី ១,០០០ ទៅ ១,៥០០ នាក់។ ពួកគេត្រូវបានធ្វើទារុណកម្មម្តងហើយម្តងទៀត និងបង្ខំឱ្យបញ្ចេញឈ្មោះសមាជិកគ្រួសារ និងសហការីជិតស្និទ្ធ ដែលបន្ទាប់មកអ្នកទាំងនោះក៏ត្រូវបានចាប់ខ្លួន ធ្វើទារុណកម្ម និងសម្លាប់ដូចគ្នា។

នៅក្នុងខែដំបូងនៃវត្តមាន ស-២១ ជនរងគ្រោះភាគច្រើនមកពីរបប លន់ នល់ រួមមានទាហាន មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជាបញ្ញវន្ត គ្រូពេទ្យ គ្រូបង្រៀន និស្សិត កម្មកររោងចក្រ ព្រះសង្ឃ និងវិស្វករជាដើម។ ក្រោយមក ការសង្ស័យហួសហេតុរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំបក្សបានងាកមកបោសសម្អាតជួរកងទ័ពខ្លួនឯងវិញ ដែលនាំឱ្យសកម្មជនបក្សរាប់ពាន់នាក់ និងគ្រួសាររបស់ពួកគេត្រូវបាននាំមកទួលស្លែង និងត្រូវបានសម្លាប់។ អ្នកដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួន រួមមានអ្នកនយោបាយជាន់ខ្ពស់ដូចជា លោក ខយ ធួន, វន វ៉េត និង ហូ នឹម។ បើទោះបីជាមូលហេតុផ្លូវការនៃការចាប់ខ្លួនគឺ «ចារកម្ម» ក៏ដោយ ប៉ុន្តែបុរសទាំងនេះប្រហែលជាត្រូវបាន ប៉ុល ពត ចាត់ទុកថាជាមេដឹកនាំសក្តានុពលដែលអាចធ្វើរដ្ឋប្រហារប្រឆាំងរូបគាត់។ គ្រួសាររបស់អ្នកទោស ជួនកាលត្រូវបាននាំមកទាំងគ្រួសារដើម្បីសាកសួរ ហើយក្រោយមកត្រូវបានយកទៅប្រហារជីវិតនៅមជ្ឈមណ្ឌលកម្ចាត់ជើងឯក។

នៅឆ្នាំ ១៩៧៩ ពន្ធនាគារនេះត្រូវបានរកឃើញដោយកងទ័ពវៀតណាមដែលបានចូលមក។ នៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៧៩ និង ១៩៨០ ពន្ធនាគារនេះត្រូវបានបើកឡើងវិញដោយរដ្ឋាភិបាលនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ទុកជាសារមន្ទីរប្រវត្តិសាស្ត្រដើម្បីរំលឹកដល់សកម្មភាពនៃរបបខ្មែរក្រហម។